लिंग बदलो – Class 6 हिंदी व्याकरण
1. लिंग क्या है?
लिंग यह बताता है कि कोई शब्द पुरुष (male) से संबंधित है या महिला (female) से।
- पुल्लिंग (Masculine): लड़का, राजा, शिक्षक
- स्त्रीलिंग (Feminine): लड़की, रानी, शिक्षिका
2. लिंग बदलने के नियम
a) आम नियम
- -ा वाले शब्द → -ी बनते हैं
- लड़का → लड़की
- राजा → रानी
- -क, -पुत्र, -वाला → -क्री, -पुत्री, -वाली बनते हैं
- पुत्र → पुत्री
- दुकानदार → दुकानदारनी
b) कुछ विशेष शब्द
- आदमी → औरत / स्त्री
- बाप → माँ
- लड़का → लड़की
c) शब्द जिनका लिंग बदलते ही रूप बदलता है
- शेर → शेरनी
- कुत्ता → कुतिया
- बैल → गाय
3. आसान उदाहरण – पुल्लिंग से स्त्रीलिंग
| पुल्लिंग | स्त्रीलिंग |
|---|---|
| लड़का | लड़की |
| राजा | रानी |
| शिक्षक | शिक्षिका |
| गधा | गधिया |
| कुत्ता | कुतिया |
| बैल | गाय |
| राजा | रानी |
| लड़का | लड़की |
| चोर | चोरनी |
| गार्ड | गार्डिन |
| भाई (Brother) | बहन (Sister) |
| सिर्षक | लिंग बदलने के उदाहरण |
|---|---|
| पुल्लिंग (Masculine) | स्त्रीलिंग (Feminine) |
| लड़का | लड़की |
| बेटा | बेटी |
| राजा | रानी |
| मालिक | मालकिन |
| भाई | बहन |
| आदमी | औरत |
| पुत्र | पुत्री |
| पापा | मम्मी |
| चाचा | चाची |
| शिक्षक | शिक्षिका |
| डॉक्टर | डॉक्टरनी |
| किसान | किसानिन |
| लडका | लडकी |
| कवि | कवयित्री |
| बाबा | दादी |
| सूरज | चाँद |
| धनी | धनीनी |
| बलवान | बलवती |
| बाप | माँ |
| गुरु | गुरु माता |
| बेटा | बेटी |
| शिक्षक | शिक्षिका |
| नेता | नेत्री |
| आदमी | औरत |
| बच्चा | बच्ची |
| लेखक | लेखिका |
| शेर | शेरनी |
| व्यक्ति | महिला |
| घोड़ा | घोड़ी |
| हाथी | हाथिनी |
| पक्षी | पक्षिनी |
| इंसान | इंसानी |
| घर | घरवाली |
| भूत | भूतनी |
| हाथी | हाथिनी |
| रथी | रथिनी |
| विद्वान | विदुषी |
| पिता | माता |
| गुंडा | गुंडी |
| राक्षस | राक्षसी |
| बुरा आदमी | बुरी औरत |
| शिष्य | शिष्या |
| नेता | नेत्री |
| बंदर | बंदरी |
| बिल्ली | बिल्ला |
| माली | मालिन |
| नौकर | नौकरानी |
hindi male and female words