अभ्यासः एवं मूल्याङ्कनम् (Practice & Assessment)

१. अभ्यासस्य उद्देश्य (Purpose of Practice) अभ्यासः विद्यार्थिनः व्याकरणज्ञानं दृढं कर्तुं, शब्दरूप, धातुरूप, सन्धि, समास तथा वाक्यरचना में निपुणता लाने हेतु आवश्यकः।मूल्याङ्कनम् (Assessment) द्वारा छात्रः अपनी दक्षता ज्ञातुं शक्नोति। २.…

Continue Readingअभ्यासः एवं मूल्याङ्कनम् (Practice & Assessment)

वाक्यरचना (Sentence Construction)

१. वाक्यस्य परिभाषा (Definition of Sentence) वाक्यः वह शब्दसमूहः अस्ति यः पूर्ण अर्थ व्यक्त करता है।संस्कृत में वाक्य निर्माण हेतु संज्ञा, सर्वनाम, क्रिया, विशेषण, अव्यय और समास का सही प्रयोग…

Continue Readingवाक्यरचना (Sentence Construction)

अव्ययः (Indeclinables)

१. अव्ययस्य परिभाषा (Definition of Indeclinables) अव्ययः वह शब्दः अस्ति यः लिङ्ग, वचन या विभक्तिनुसारं रूपं न बदलति।ये शब्द मुख्यतः संबन्ध, क्रिया या भाव व्यक्त करने के लिए प्रयुक्त होते…

Continue Readingअव्ययः (Indeclinables)

समासः (Compounds)

१. समासस्य परिभाषा (Definition of Compounds) समासः वह शब्दसमूहः अस्ति यत्र दो वा अधिक शब्दाः मिलित्वा एक नवीन शब्दं निर्माणं कुर्वन्ति।समासस्य उद्देश्यः – वाक्य संक्षेप एवं अर्थसंग्रह। २. समासस्य भेदाः…

Continue Readingसमासः (Compounds)

सन्धिः (Sandhi)

१. सन्धेः परिभाषा (Definition of Sandhi) सन्धिः संस्कृत व्याकरण में वह प्रक्रिया अस्ति यत्र दो वा अधिक अक्षर या शब्द एकत्रित होकर नए स्वरूप में परिणत होते हैं।सन्धिः का मुख्य…

Continue Readingसन्धिः (Sandhi)

उपसर्गाः च प्रत्ययाः (Prefixes & Suffixes)

१. उपसर्गाः (Prefixes / Upasargas) उपसर्गः वह अव्ययः शब्दः अस्ति यः धातु या संज्ञा के पूर्वे योज्यते, शब्दार्थं परिवर्तयति।प्रमुख उपसर्गाः: प्र – आगे, मुख्य रूप से परा – पर, परितः…

Continue Readingउपसर्गाः च प्रत्ययाः (Prefixes & Suffixes)

क्रिया (Verbs)

१. क्रियायाः परिभाषा (Definition of Verbs) क्रिया (Verb) वह शब्दः अस्ति यः कर्तृ, कर्म या अवस्था दर्शयति।उदाहरणार्थ – रामः पठति – यहाँ पठति क्रिया शब्दः। २. धातुः (Roots / Verbs)…

Continue Readingक्रिया (Verbs)

विशेषण (Adjectives)

१. विशेषणस्य परिभाषा (Definition of Adjectives) विशेषणः वह शब्दः अस्ति यः संज्ञायाः (नाम) गुण, मात्रा, अवस्था अथवा विशेषता दर्शयति।उदाहरणार्थ – सुंदरः बालकः (बालकः कौन सुंदर है) २. विशेष्यं च विशेषणस्य…

Continue Readingविशेषण (Adjectives)

सर्वनाम (Pronouns)

१. सर्वनामस्य परिभाषा (Definition of Pronouns) सर्वनामः वह शब्दः अस्ति यः संज्ञायाः स्थानं गृह्णाति। अन्यथा, सर्वनाम संज्ञा के बदले प्रयोग्यते। २. प्रमुख सर्वनामानि (Common Pronouns) अहम् (I) – प्रथम पुरुष,…

Continue Readingसर्वनाम (Pronouns)